Tết Độc lập, dâng hương tưởng nhớ Anh hùng - Nghĩa sỹ hy sinh trận đầu đánh Pháp

Cập nhật ngày: 02/09/2017
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) - Kỷ niệm 159 năm ngày Đà Nẵng mở đầu mặt trận kháng chiến chống liên quân Pháp - Tây Ban Nha (1/9/1858 - 1/9/2017), là một trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Quốc Khánh 2 tháng 9; sáng ngày 1/9, tại sân vườn Thành Điện Hải, Sở Văn hóa – Thể thao, Bảo tàng Đà Nẵng đã tổ chức trọng thể lễ dâng hương tưởng niệm Tổng đốc Lê Đình Lý, danh tướng Nguyễn Tri Phương và các Nghĩa sĩ đã hy sinh trong buổi đầu Đà Nẵng kháng Pháp (1858 - 1860).

Cùng tham gia nghi thức dâng hương có các đồng chí Nguyễn Văn Nghĩa – Phó Ban Tuyên giáo Thành ủy; Bùi Văn Tiếng – Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử, Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học-Nghệ thuật  TP; Huỳnh Hùng – Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao; đại diện lãnh đạo Sở Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP,…

Ảnh: Các đại biểu, cán bộ, chiến sỹ và các bạn đoàn viên-thanh niên thành kính trong phút mặc niệm, tưởng nhớ những Anh hùng -Nghĩa quân đã ngã xuống trong trận đầu đánh Pháp.   



Sử ghi: “Thế kỷ XIX, Việt Nam nằm trong tầm ngắm của thực dân Pháp trong kế hoạch giành giật thị trường và mở rộng khu vực ảnh hưởng ở Đông Nam Á. Đà Nẵng được coi như một cửa ngõ chiến lược để xâm lược Việt Nam.

Vào sáng ngày 1/9/1858, lực lượng viễn chinh của liên quân Pháp – Tây Ban Nha gồm 14 tàu chiến, quân số tổng cộng 2.000 người, trong đó phần Tây Ban Nha, gồm cả lính và sĩ quan có 450 người, đến từ Philippines, đã nổ súng tấn công vào các vị trí quân sự của Việt Nam quanh vịnh Đà Nẵng, đặc biệt là hai thành An Hải và Điện Hải Đà Nẵng.

Trận đánh diễn ra sau khi tối hậu thư của phía Pháp yêu cầu “phải nộp tất cả thành trì và pháo đài phòng vệ cho Pháp, hạn trong hai giờ phải trả lời” đã không được trả lời.

Chỉ trong ngày đầu nổ súng, hầu hết những đồn phòng thủ của ta ở phía đông sông Hàn đều bị hạ. Do 14 tàu tham chiến đều được trang bị các khẩu đại bác đều là loại có sức công phá lớn và khả năng sát thương cao. Người đã gửi tối hậu thư và ra lệnh tấn công là Phó Đô đốc Rigault de Genouilly (*).

Sáng hôm sau (2/9/1858), địch tiếp tục pháo kích tấn công thành Điện Hải và đổ quân đánh chiếm khu vực phía tây.
 
Tuy nhiên, điều mà liên quân Pháp – Tây Ban Nha không ngờ đến là lực lượng quân đồn trú trên bờ, dưới sự chỉ huy Tổng đốc Lê Đình Lý đã kháng cự quyết liệt. Ngoài quân chủ lực thuộc triều đình, còn có sự tham gia của lực lượng biền binh và dân binh sở tại. Tất cả lực lượng đồn trú với quyết tâm rất cao và sát cánh trong chiến lũy, chiến hào thành một khối, đã chặn được quân địch ngay ở cửa biển, cửa sông Đà Nẵng. Diễn biến của trận đánh cho thấy địch không thể phát huy được sức mạnh của binh khí kỹ thuật để tấn công ồ ạt.

Dù vậy, Tổng đốc Lê Đình Lý vẫn thận trọng tổ chức một lực lượng lập thêm một phòng tuyến phía tây nam Hòa Vang để ngăn địch. Nhưng ngay sau đó, Tổng đốc Lê Đình Lý bị trúng đạn trọng thương, rồi hy sinh.

Thống chế Chu Phúc Minh được cử lên làm Tổng đốc quân vụ thay Lê Đình Lý. Sau đó, triều đình lại điều võ tướng Nguyễn Tri Phương (lúc đó là Kinh lược sứ Nam Kỳ) ra chỉ huy mặt trận Đà Nẵng, thay cho Chu Phúc Minh.

Các chiến sỹ trẻ lực lượng bộ đội biên phòng TP dâng hương tưởng nhớ danh tướng-anh hùng Nguyễn Tri Phương.

- Ảnh: T.Ngọc   


Là một võ quan có tài thao lược, ngay từ đầu Nguyễn Tri Phương đã đánh giá tình hình một cách đúng đắn và đề ra một phương lược phòng thủ và đánh địch năng động, thích hợp. Ông chủ trương không tiến công địch chính diện để tránh sức mạnh hỏa lực của địch, mà bao vây chặn địch ngoài mé biển, tăng cường phục kích địch, không cho chúng tiếp xúc với dân, thực hiện “vườn không, nhà trống”, cô lập và triệt đường tiếp tế, cung cấp lương thực tại chỗ.

Cho đến hết năm 1858, quân địch vẫn không sao mở rộng được địa bàn chiếm đóng, phá vỡ thế phòng thủ của ta, để thực hiện chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh.

Tiến thoái đều không được, Rigault de Genouilly, lúc này đã được phong làm Đô đốc, đành chuyển hướng tấn công vào Gia Định.

Đến đầu tháng 2/1859, quân Pháp chỉ để lại ở Đà Nẵng một lực lượng chiếm đóng gồm một đại đội và vài chiếc chiến hạm nhỏ do đại tá Toyou chỉ huy. Tương quan lực lượng tại Đà Nẵng lúc này đã thay đổi, tạo thế thuận lợi cho ta.

Thêm vào đó, yếu tố thời tiết và khí hậu khắc nghiệt ở nơi đây làm cho quân địch khốn đốn, gần như bị tước mất sức chiến đấu. Một chỉ huy quân Pháp ở đây đã thú nhận: “trên mảnh đất nóng cháy này, các binh sĩ của ta gục ngã, cầm không nổi khí giới”. Những toán viện binh sau đó cũng bị tiếp tục hao mòn vì bệnh dịch và khí hậu oi bức, cộng thêm sự căng thẳng thần kinh do các cuộc tập kích hàng đêm vào các cứ điểm của quân triều đình và dân binh.

Đoàn Thanh niên Bộ đội Biên phòng TP tham quan di tích Thành Điện Hải - tiền đồn quan trọng của Đà Nẵng trong giai đoạn mở đầu mặt trận kháng Pháp (1858 - 1860) với sự hướng dẫn, thuyết minh cặn kẽ của cán bộ Bảo tàng.

Kết cục, sau 18 tháng đánh chiếm Đà Nẵng (từ 1/9-1858 đến 23/3/1860), Page - thiếu tướng Tổng chỉ huy liên quân Pháp - Tây Ban Nha - được lệnh của Chính phủ Pháp phải rút hết quân ra khỏi Đà Nẵng (lực lượng liên quân này sau đó được đưa sang hỗ trợ cho chiến trường khác gần Việt Nam).

Trước khi rút quân, Page ra lệnh đốt hết các đồn trại ở Sơn Trà, An Hải, Điện Hải, Trà Úc và đành phải để lại một nghĩa địa với hàng trăm nấm mồ của những người lính viễn chinh nằm rải rác trên bán đảo Sơn Trà. Đây cũng là nghĩa địa của những người nước ngoài cầm súng đến gây chiến, thực hiện mục đích xâm lược Việt Nam, tồn tại duy nhất đến tận ngày nay ở nước ta”.

Sau nghi thức dâng hương, các bạn đoàn viên-thanh niên Đoàn Sở Văn hóa-Thể thao và cán bộ viên chức Bảo tàng Đà Nẵng, đã cùng ra quân phát quang, dọn vệ sinh, làm sạch khuôn viên và chăm sõ cây xanh tại khuôn viên di tích lịch sử cấp quốc gia Thành Điện Hải.

 T.Ngọc


Tư liệu tham khảo:
-    Tiểu luận Cao học “Lịch sử Đà Nẵng” của Nhà nghiên cứu Võ Văn Dật, Nhà xuất bản Nam Việt (San Jose, CA, Hoa Kỳ) xuất bản năm 2007. Tiểu luận được nhiều học giả, nhà nghiên cứu, nhà báo đánh giá cao. Nhiều công trình nghiên cứu, bài viết của các tác giả trong và ngoài nước liên quan đến trận đầu, Đà Nẵng đánh Pháp đã trích dẫn tiểu luận này như một sở cứ đáng tin cậy.

In Quay lại chia sẻ bài viết
Từ khóa:

Các tin khác