Cẩn thận với công nghệ phục chế thành Điện Hải

Cập nhật ngày: 15/01/2017
        Xem với cỡ chữ    

(ictdanang) - Với chủ trương di dời Bảo tàng Đà Nẵng khỏi khu vực di tích thành Điện Hải, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã thể hiện quyết tâm “sửa sai” trong công tác quản lý bảo tồn di tích văn hóa trên địa bàn. ICT Đà Nẵng đã có cuộc trao đổi cùng ông Huỳnh Văn Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Đà Nẵng, để tìm hiểu rõ hơn vấn đề này.

Khuôn viên di tích thành Điện Hải sẽ được trả lại nguyên vẹn trong năm 2017. Ảnh: Thụy Bất Nhi.

Theo ông Huỳnh Văn Hùng, câu chuyện thành Điện Hải không phải đến tận hôm nay mới đặt ra, và vì thế, lộ trình đầu tư xử lý những sai sót trong quá khứ, tiến đến mục tiêu phục chế, bảo tồn thành công di tích lịch sử quan trọng này, là cả một vấn đề cần suy nghĩ thấu đáo và thận trọng của Đà Nẵng.

Mạnh dạn sửa sai

Ông Huỳnh Văn Hùng nhận xét rằng, thực trạng quan ngại về tình trạng thành Điện Hải bị xâm hại đã được đặt ra từ lâu. Rất nhiều văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, những nhà trí thức, làm công tác chuyên môn về lịch sử trên địa bàn đã rất nhiều lần lên tiếng, cảnh báo và sau đó báo động đỏ về hiện trạng bảo tồn di tích này. Nhưng suốt một thời gian dài, những phản ảnh đó không nhận được hồi âm thỏa đáng. Vì thế, di tích không những được bảo vệ, tu bổ, mà còn bị xâm hại tàn phá ngày càng nghiêm trọng hơn.

Đỉnh điểm vấn đề, không chỉ có các hộ dân cư trú quanh di tích là lấn chiếm, cưỡng đoạt khuôn viên bảo tồn khu vực 1 và 2 của thành Điện Hải, mà cả các công trình do chính quyền, đoàn thể đầu tư cũng “tham gia xâm hại”. Cụ thể ngay Trung tâm Hành chính thành phố Đà Nẵng, cũng có vị trí tiệm cận khu vực bảo tồn di tích mà không hề lưu tâm đến những cảnh báo của giới chuyên môn. Trụ sở Bảo tàng Đà Nẵng sau khi được chấp nhận đặt tại di tích cũng là một công trình “có vấn đề” khi sử dụng những vật liệu xây dựng không phù hợp, và bố trí cảnh quan, hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị di tích.

Trước tình hình đó, ngành văn hóa Đà Nẵng đã nhiều lần có đơn thư kiến nghị, đề xuất chính quyền thành phố Đà Nẵng xem xét và cứu vãn hiện trạng thành Điện Hải. Mới đây nhất, tháng 7/2016, Sở Văn hóa và Thể thao đã có công văn khẩn cấp đề nghị các cơ quan chức năng xem xét lại vấn đề, kiến nghị nên có những động thái bảo vệ lập tức cho di tích.

Kết quả những phản ảnh đó, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã lắng nghe và ra quyết định xử lý vấn đề.

Hệ thống hào rãnh bao quanh thành Điện Hải sẽ được trùng tu phục chế sau năm 2017. Ảnh: Thụy Bất Nhi.

Chúng tôi đánh giá cao những quyết định mới đây của thành phố, mạnh dạn sửa sai, quyết liệt thay đổi. Thứ nhất là đồng ý di dời ngay trong năm 2017 tất cả 71 hộ dân đang lấn chiếm, cư trú trong khu vực 1 và 2 của di tích. Thứ hai là dừng ngay việc xây dựng kho lưu trữ đặt ở phía bắc thành Điện Hải dù mọi việc chuẩn bị đã xong, chuyển vị trí này thành một công viên cảnh quan phù hợp với hoạt động di tích. Thứ ba là di dời Bảo tàng Đà Nẵng đang đóng tại di tích sang địa chỉ 42 Bạch Đằng. Thái độ lắng nghe và xử lý như vậy của UBND thành phố là cần thiết và hợp lý”. Ông Hùng nói.

Ông Hùng còn cho biết, quyết định di dời các hộ dân ở đây, thực chất đã đề cập nhiều lần trong quá khứ nhưng không thi hành. Do đó, các hộ dân có thể nghi ngại. Phản ảnh của ông Nguyễn Kim Tuấn, Bí thư Chi bộ cơ sở tại đây, là người dân không tin vào tiến độ mà chủ trương đề ra.

Nhưng rõ ràng, ngành văn hóa Đà Nẵng đang quyết liệt hành động, nhất định sẽ thực hiện quyết định của chính quyền trong thời gian sớm nhất. “Chúng tôi khẳng định rằng, năm 2017 này phải hoàn thành việc giải tỏa các hộ dân, trả lại nguyên vẹn khuôn viên di tích”. Ông Hùng xác thực như vậy.

Thận trọng phục chế

Tuy nhiên, theo ông Huỳnh Văn Hùng, việc giải tỏa các hộ dân và di dời Bảo tàng Đà Nẵng chỉ là bước 1 của vấn đề. Thành Điện Hải cần thực hiện 2 bước tiếp theo nữa, mới phần nào đạt được yêu cầu bảo tồn, phục chế thỏa đáng.

Đó là, trong 2 năm 2018 và 2019, ngành văn hóa Đà Nẵng sẽ xây dựng đề án phục dựng, tôn tạo nguyên trạng khuôn viên thành Điện Hải, trước hết là hào rãnh bao quanh, sau đó là các công trình xây dựng trong di tích. Từ năm 2020, ngành tiếp tục tổ chức các hoạt động phục chế di sản vật thể với các hoạt động phi vật thể, tổ chức hoạt động tại di tích đúng tinh thần bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử cần thiết. Trong đó, nhiệm vụ kết hợp bố trí các hoạt động bảo tồn văn hóa phi vật thể tại di tích là trọng yếu.

Cả hai chặng thực thi này, ông Huỳnh Văn Hùng đánh giá, đều cần tổ chức rất cẩn thận, minh bạch và hiệu quả.

Công trình Bảo tàng Đà Nẵng đang trực tiếp xâm hại đến di tích thành Điện Hải. Ảnh: Thụy Bất Nhi.

Ông phân tích: “Sự thật đã có quá nhiều di tích lịch sử văn hóa cả nước từng diễn ra cảnh phá hoại thay vì bảo tồn, biến đổi di tích theo hướng tiêu cực, sai lầm thay vì tôn tạo giữ gìn.

Do đó, chúng tôi dự tính sẽ phải tổ chức các hội thảo, tọa đàm, khảo cứu chuyên đề với sự góp mặt, tham gia của các nhà khoa học, các chuyên gia về công tác bảo tồn, bảo tàng, phục chế văn hóa. Phải đưa ra được những giải pháp, đánh giá chính xác, áp dụng công nghệ phục chế phù hợp nhất, vào công tác bảo tồn, phục chế, giữ gìn di tích thành Điện Hải.

Chúng ta cần mời cả những chuyên gia giỏi quốc tế tham dự, cùng đánh giá, thẩm định nghiêm túc vấn đề, lấy ý kiến chuyên môn một cách chính xác, thận trọng nhất. Nhất là các chuyên gia về di sản nên vào cuộc, có ý kiến một cách đầy đủ, cẩn trọng.

Có như vậy, chúng ta mới đủ điều kiện nhìn nhận, thực hiện công tác bảo tồn, phục chế di tích thành Điện Hải đúng đắn và thỏa đáng, tránh được những sai lầm đáng tiếc.

Tôi nghĩ rằng, nếu cần làm chậm cho kỹ, thì phải thật chậm, thật kỹ, không nên nôn nóng vội vàng, thể hiện thành tích, mà dẫn đến sai lầm, tai hại. Làm như vậy là có tội với di sản, với trách nhiệm trước xã hội, trước lịch sử và nhân dân”.

Như vậy, với người đứng đầu ngành văn hóa Đà Nẵng, tiến trình bảo tồn, phục dựng lại di tích thành Điện Hải, sau giai đoạn giải tỏa trả lại nguyên trạng trong năm 2017, là cả một chặng đường dài, cần thiết phải làm, với một nguyên tắc bất dịch: cẩn trọng!

Thụy Bất Nhi


In Quay lại chia sẻ bài viết

Các tin khác